Herontwikkeling Fort benoorden Spaarndam en munitiecomplex

Doel

Samen met de omgeving willen we Fort benoorden Spaarndam met het munitiebos een nieuwe toekomst geven waarin we de cultuurwaarden behouden en de toegankelijkheid vergroten.

Achtergrond

Door de ligging en hoeveelheid en diversiteit aan historische schilderingen en tekeningen in het Fort benoorden Spaarndam en de vele verschillende bouwwerken en gebouwen in het voormalige munitiecomplex is dit een uniek gebied binnen de Stelling van Amsterdam. Het recreatieschap, beheerder van het fort en omgeving, besteedt jaarlijks circa 50.000,- euro aan beheer, onderhoud en noodmaatregelen rondom het fort. Vrijwilligers dragen bij aan het onderhoud en organiseren zo nu en dan een open dag, maar er is behoefte aan een meer structurele oplossing zodat de locatie door veel meer mensen kan worden beleefd. Het recreatieschap geeft hiermee invulling aan de uitvoering van het provinciaal beleid t.a.v. Stelling van Amsterdam.

Provincie Noord-Holland maakte in samenwerking met recreatieschap Spaarnwoude een filmpje, waarin projectleider Alex Rohof een toelichting geeft op onze opgave en aanpak. 

Stand van zaken

Het participatieproces Het Benoorden is medio augustus 2020 gestart. Belangstellenden konden deelnemen aan de open dag op 29 augustus en tot 13 september input leveren op het platform www.hetbenoorden.nl. Daarnaast zijn er interviews met belangenpartijen gehouden en is een maatschappelijke adviescommissie (MAC) ingesteld. De informatie is verwerkt in een Witboek dat is besproken met de maatschappelijke adviescommissie, waarin verschillende belangenpartijen zijn vertegenwoordigd. Het bestuur van Recreatieschap Spaarnwoude heeft het Witboek in de bestuursvergadering van 17 december 2020 vastgesteld. 

Vanaf april 2021 is gewerkt aan het opstellen van een Bidbook. Geinteresseerden hebben suggesties kunnen aanleveren via het platform en de facebookpagina. Ook heeft er een dialoogsessie met de maatschappelijke adviescommissie (MAC) plaatsgevonden waarin input is opgehaald. Het Bidbook is in het najaar 2021 vastgestld door het bestuur van het recreatieschap.

De wervingscampagne voor een geschikte partij is gestart op 14 februari 2022. Partijen konden globale plannen indienen tot 1 mei. Dit hebben 13 partijen gedaan. Na terugkoppeling van de projectleiding op deze eerste plannen konden partijen hun definitieve plannen inleveren tot en met 31 juli. Drie partijen dienden een uitgewerkt plan in.

Na bestudering van de drie plannen bleken deze interessant en doordacht, maar op enkele onderdelen onvoldoende invulling te geven aan de Must Have’s uit het Witboek. De projectleiding heeft in overleg met de bestuurlijk trekker van Recreatieschap Spaarnwoude besloten de drie kandidaten tot 15 augustus de tijd te geven om een aangepast plan in te sturen. Alle drie hebben dat tijdig gedaan.

Bij de daaropvolgende controle bleken de plannen sterk verbeterd, maar voor elk van de plannen gold dat deze nog niet bleken te kunnen voldoen aan enkele Must Have’s. Strikt genomen zou dit het einde van dit participatieproces betekenen. Er is echter een oplossing gevonden om de kandidaten een kans te geven om alsnog aan de gestelde Must Have’s te laten voldoen. We starten een dialoog over welke aanpassingen van het plan nodig zijn om te voldoen aan alle criteria en geven de drie partijen meer tijd om hieraan te voldoen. We geven per niet voldoend criterium specifiek aan op welke punten verbetering of aanvulling nodig is. Let op: de Must Have’s en Won’t Have’s blijven onveranderd. Deze fase, inclusief presentatie aan maatschappelijke en amtelijke adviescomissie, duurt tot en met 27 januari 2023. 

Begin februari 2003 presenteerden de twee overgebleven partijen hun plannen aan de Maatschappelijke Adviescommissie en de Ambtelijke adviescommissie. Tevens zijn afspraken gemaakt over het advies voor het algemeen bestuur van Recreatieschap Spaarnwoude tot.

Op 12 mei 2023 heeft het bestuur besloten dat de initiatiefnemers van het plan ‘Kwartiermaker’ kunnen starten met het gebiedsontwikkelingsproces voor de herbestemming van Fort benoorden Spaarndam en het nabijgelegen munitiecomplex. Onderdeel van dit plan vormen onder andere de realisatie van een hotel met een klein museum in het fort en het inrichten van kampeer- en werkplekken in het munitiebos. Het recreatieschap heeft toen het vertrouwen uitgesproken dat Kwartiermaker binnen een jaar aan het Witboek kan voldoen. Vooral de onderdelen impact op de leefbaarheid voor de omwonenden, natuur en financiën vroegen verdere uitwering. 

Op 29 mei 2024 heeft het bestuur van het recreatieschap besloten dat Kwartiermaker aan de opdracht voor het verkrijgen van breed maatschappelijk draagvlak voor het plan heeft voldaan. Het gebiedsontwikkelingsproces gaat verder met het aanvragen van de benodigde vergunningen door Kwartiermaker. Kwartiermaker verwacht in september 2026 te kunnen starten met de verbouwing van het gebied zodra de vergunningen zijn verstrekt en de ondererfpachtovereenkomst bij de notaris is gepasseerd. Het recreatieschap gaat ondertussen met de provincie in overleg over de 1 miljoen subsidie die beschikbaar is voor restauratie van het fort.

2025 - Recent is er milieuonderzoek uitgevoerd bij Fort Benoorden. Dit wordt uitgevoerd in het kader van de voorgenomen gebiedsontwikkeling . Dit is belangrijk bij het starten van een bedrijf, het bouwen of verbouwen van gebouwen of wanneer grond verplaatst wordt. Onderzoek is gedaan naar de bodem en naar asbest en chroom 6 in de bestaande gebouwen. Onderzoek naar asbest en chroom 6 is gedaan in verband met de bouw- en militaire gebruiksperiode van de gebouwen van het voormalige munitiecomplex  tijdens de periode van de Koude Oorlog.

Bodemonderzoek kan verplicht zijn, bijvoorbeeld bij het aanvragen van een bouwvergunning of een Omgevingsvergunning. Het is belangrijk dat de bodemkwaliteit geschikt is voor het toekomstige gebruik. Uit de onderzoeken kwamen de volgende bevindingen:

  • PAK's en zware metalen: Op twee kleine locaties werden verhoogde concentraties aan PAK's en zware metalen aangetroffen. De hoeveelheden zijn zo klein dat er geen sprake is van ernstige verontreiniging en het  vormt geen belemmering voor toekomstig gebruik.
  • PAK’s in asfalt van de wegen in het voormalig munitiecomplex. In de jaren ’50 van de vorige eeuw – de periode dat het voormalige munitiedepot is gebouwd – was dit een gebruikelijk bestanddeel van asfalt. Alleen waar later sleuven gegraven moeten worden voor nutsleidingen (water, elektriciteit, riolering) zal het vrijkomende asfalt naar een erkende verwerker afgevoerd worden.
  • Asbest in plofhuizen en bureelgebouw: De dakbedekkingen en kitnaden om kozijnen van de plofhuizen bevatten een klein percentage asbest. In het Bureelgebouw is daarnaast asbest aangetoond in vensterbanken en vloerbedekking. We onderzoeken momenteel de beste technieken voor veilige verwijdering.
  • Chroom 6 in verf: De deuren en luiken van het fort en de plofhuizen bevatten Chroom 6. In de huidige staat levert dit geen gevaar op voor mens en milieu, maar er zullen specifieke voorwaarden zijn voor sloop en restauratie om veiligheid te garanderen.

Financiële aspecten 
De kosten voor het verwijderen van verontreinigingen worden momenteel in kaart gebracht en samen met de initiatiefnemer wordt gezocht naar dekking hiervoor.

Wil je de rapporten inzien van het milieuonderzoek? Download dan hier de rapportages:

Stappenplan

De herbestemming van Fort benoorden Spaarndam en het nabijgeleden muniticomplex vindt in een aantal stappen plaats. 

  • Juni-oktober 2020: fase 1 Opststellen Witboek  
  • Oktober-december 2020: Vaststellen Witboek  
  • Januari-augustus 2021: fase 2 Opstellen Bidbook  
  • Sept-dec 2021: Vaststellen Bidbook 
  • Februari 2022: Start wervingscampagne 
  • Mei t/m juli 2022: Partijen werken ingediende globale plannen uit in definitieve plannen 
  • Juli tot 15 augustus 2022: Boordeling ingediende plannen op Must Have's en Won't Haves ✔
  • 15 augustus t/m 27 januari 2023: EXTRA ingelaste dialoog met overgbleven partijen over benodige aanpassing/aanvulling/verdieping zodat kan worden voldaan aan de Must Have's uit het Witboek. ✔
  • Februari 2023: presentatie van de twee overgebleven plannen aan de Maatschappelijke Adviescommissie en de Ambtelijke adviescommissie en bepalen van de vervolgstappen om te komen tot een advies. De projectleiding neemt dit advies mee in de beslissingsnotitie voor het bestuur. ✔
  • Mei 2023: Besluitvorming bestuur Recreatieschap Spaarnwoude over de voorkeurskandidaat, die daarna aan zet is om het plan verder uit te werken. ✔
  • De voorkeurskandidaat Kwartiermaker krijgt tot mei 2024 de kans het plan verder uit te werken in samenwerking met de omgeving. 
  • Mei 2024: Besluitvorming bestuur Recreatieschap Spaarnwoude over uitgewerkt plan Kwartiermaker. ✔
  • Mei 2024 t/m september 2026: Kwartiermaker sluit ondererfpachtovereenkomst af met het recreatieschap en zorgt voor de benodigde vergunningen. 
  • September 2026: Start herinrichting van het gebied. 

De rapportage van Kwartiermaker staat tussen de bestuurstukken van de vergadering van mei 2024. De stukken zijn te vinden door op deze link te klikken. 

Bekijk ook:

Witbook Herontwikkeling Fort benoroden Spaarndam
Bidbook Herontwikkeling Fort benoorden Spaarndam
Participatieaanpak Heb vertrouwen en denk mee, BOEI februari 2020
Rapportage Herbestemming Fort benoorden Spaarndam, BOEI februari 2020
Quickscan natuur tbv herstel dak Fort benoorden Spaarndam ARDA 2016
Reden gevende beschrijving Fort benoorden Spaarndam gemeente Velsen

Contactpersoon

Alex Rohof
projectleider Recreatie Noord-Holland
arohof@recreatienoordholland.nl
06 50478291


Meer projecten